Bán tài sản chung khi chưa có sự đồng ý của vợ chồng
Trong thực tế, nhiều trường hợp một bên vợ hoặc chồng tự ý bán nhà đất, xe, tài sản có giá trị lớn mà không có sự đồng ý của người còn lại. Khi tranh chấp phát sinh, vấn đề được đặt ra là: bán tài sản chung không có sự đồng ý của vợ/chồng có hợp pháp không? Giao dịch đó có bị vô hiệu hay không? Quyền lợi của bên mua và bên còn lại được bảo vệ như thế nào? Bài viết dưới đây phân tích chi tiết căn cứ pháp lý, điều kiện hợp pháp và ví dụ minh họa thực tế.
>>> Xem thêm: Giải pháp công chứng toàn diện cho cá nhân và doanh nghiệp: Văn phòng công chứng.
1. Bán tài sản chung không có sự đồng ý – pháp luật quy định thế nào?
✅ 1.1. Nguyên tắc quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản chung của vợ chồng
📌 Căn cứ pháp lý – Điều 35 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:
Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận.
Đối với một số loại tài sản quan trọng, pháp luật yêu cầu phải có sự đồng ý của cả hai vợ chồng bằng văn bản, bao gồm:
Bất động sản (nhà đất);
Động sản phải đăng ký quyền sở hữu (xe ô tô, tàu thuyền…);
Tài sản là nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình.
👉 Như vậy, bán tài sản chung không có sự đồng ý của vợ/chồng đối với các tài sản trên là hành vi vi phạm điều kiện định đoạt tài sản chung.
✅ 1.2. Hình thức thể hiện sự đồng ý của vợ/chồng
Sự đồng ý phải được thể hiện:
Bằng chữ ký trực tiếp trên hợp đồng mua bán;
Hoặc văn bản ủy quyền hợp pháp;
Trường hợp giao dịch bắt buộc công chứng thì sự đồng ý cũng phải được công chứng.
Nếu không đáp ứng điều kiện này, giao dịch tiềm ẩn rủi ro bị tuyên vô hiệu.
2. Bán tài sản chung không có sự đồng ý có bị vô hiệu không?
✅ 2.1. Giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu
📌 Căn cứ pháp lý:
Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 – Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự.
Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 – Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu.
Khoản 1 Điều 35 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Khi một bên tự ý bán tài sản chung mà không có sự đồng ý hợp pháp của người còn lại, giao dịch có thể bị xác định là:
Giao dịch vi phạm điều kiện về chủ thể và thẩm quyền định đoạt tài sản.
Hệ quả:
Hợp đồng mua bán bị tuyên vô hiệu;
Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;
Bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại (nếu có).
✅ 2.2. Trường hợp ngoại lệ: giao dịch vẫn có thể được công nhận
Một số trường hợp, dù bán tài sản chung không có sự đồng ý, nhưng giao dịch vẫn có thể được Tòa án bảo vệ nếu:
Bên mua ngay tình;
Tài sản không thuộc nhóm bắt buộc phải có sự đồng ý bằng văn bản;
Không có căn cứ chứng minh người mua biết hoặc phải biết về việc thiếu sự đồng ý.
>>> Xem thêm: Muốn sang tên sổ đỏ nhưng không rành thủ tục? Hãy để dịch vụ sang tên sổ đỏ hỗ trợ bạn từ A–Z với chi phí hợp lý nhất.
3. Các trường hợp bán tài sản chung không có sự đồng ý thường gặp trong thực tế
✅ 3.1. Bán nhà đất là tài sản chung của vợ chồng
Nhà đất là bất động sản nên bắt buộc phải có chữ ký của cả hai vợ chồng hoặc văn bản ủy quyền hợp pháp. Nếu chỉ một người ký hợp đồng mua bán, giao dịch có nguy cơ rất cao bị vô hiệu.
✅ 3.2. Bán xe đứng tên một người nhưng là tài sản chung
Dù giấy đăng ký xe chỉ đứng tên một người, nhưng nếu hình thành trong thời kỳ hôn nhân bằng tài sản chung thì vẫn được xác định là tài sản chung. Việc bán xe mà không có sự đồng ý của người còn lại vẫn có thể bị tranh chấp.
✅ 3.3. Bán tài sản là nguồn sống chính của gia đình
Ví dụ: máy móc sản xuất, cửa hàng kinh doanh duy nhất của gia đình. Việc tự ý bán có thể xâm phạm quyền lợi chung và bị yêu cầu hủy giao dịch.
4. Ví dụ minh họa thực tế về bán tài sản chung không có sự đồng ý
📌 Ví dụ 1: Hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Anh A tự ý bán thửa đất là tài sản chung của vợ chồng cho anh B, hợp đồng chỉ có chữ ký của anh A. Sau đó, chị vợ khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng. Tòa án xác định việc chuyển nhượng bất động sản bắt buộc phải có sự đồng ý của cả hai vợ chồng, nên hợp đồng vô hiệu, các bên hoàn trả lại cho nhau.
📌 Ví dụ 2: Bên mua được bảo vệ quyền lợi
Chị C bán chiếc xe máy là tài sản chung nhưng giấy đăng ký đứng tên riêng chị C. Bên mua không biết và không thể biết đây là tài sản chung. Tòa án cân nhắc yếu tố ngay tình để bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba, đồng thời giải quyết tranh chấp nội bộ giữa vợ chồng.
📌 Ví dụ 3: Tranh chấp do không xác lập rõ tài sản chung – riêng
Vợ chồng anh D mua một máy xúc phục vụ kinh doanh nhưng chỉ đứng tên anh D. Anh D tự ý bán máy khi chưa có sự đồng ý của vợ. Phát sinh tranh chấp về quyền định đoạt và trách nhiệm bồi thường.
>>> Xem thêm: Bạn đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu? Tìm hiểu ngay Thủ tục làm sổ đỏ để tránh sai sót khiến hồ sơ bị trả về.
5. Kết luận
✔ Bán tài sản chung không có sự đồng ý của vợ/chồng đối với bất động sản, tài sản phải đăng ký và tài sản là nguồn thu nhập chủ yếu là hành vi vi phạm pháp luật. ✔ Giao dịch có nguy cơ cao bị tuyên vô hiệu và phát sinh nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường. ✔ Trong một số trường hợp đặc biệt, bên thứ ba ngay tình có thể được pháp luật bảo vệ. ✔ Để hạn chế rủi ro:
Luôn yêu cầu chữ ký của cả hai vợ chồng;
Kiểm tra tình trạng hôn nhân và nguồn gốc tài sản;
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
