Phân chia tài sản là vấn đề pháp lý quan trọng phát sinh khi một người qua đời hoặc có nhu cầu định đoạt tài sản của mình theo quy định pháp luật. Việc hiểu rõ quy định về di chúc và thừa kế hợp pháp sẽ giúp hạn chế tranh chấp, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và tuân thủ đúng quy định hiện hành. Nội dung dưới đây sẽ làm rõ các nguyên tắc, căn cứ pháp lý và cách áp dụng trong thực tế.
>>> Xem thêm: Quy trình làm sổ đỏ Long Biên và các khoản chi phí cần biết.
I. Phân chia tài sản theo di chúc
1. Khái niệm và điều kiện hợp pháp của di chúc
Phân chia tài sản theo di chúc là việc cá nhân lập văn bản thể hiện ý chí chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện:
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt khi lập.
- Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
- Nội dung và hình thức không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
2. Nguyên tắc phân chia tài sản theo di chúc
Khi có di chúc hợp pháp, việc phân chia được thực hiện theo nội dung đã ghi nhận. Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ một số đối tượng nhất định.
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, các đối tượng như con chưa thành niên, cha mẹ, vợ/chồng vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc, dù nội dung di chúc không đề cập.

II. Phân chia tài sản theo thừa kế hợp pháp
1. Trường hợp áp dụng thừa kế theo pháp luật
Phân chia tài sản theo pháp luật được áp dụng khi:
- Không có di chúc.
- Di chúc không hợp pháp.
- Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc từ chối nhận di sản.
Căn cứ Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.
2. Hàng thừa kế và nguyên tắc chia
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế được chia theo hàng:
- Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha mẹ, con.
- Hàng thứ hai: ông bà, anh chị em ruột.
- Hàng thứ ba: họ hàng xa hơn.
Những người cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn đầy đủ thủ tục công chứng di chúc đơn giản, nhanh chóng, đúng quy định pháp luật.
III. Phân chia tài sản và những lưu ý quan trọng
1. Xác định tài sản và nghĩa vụ tài chính
Trước khi tiến hành phân chia tài sản, cần xác định rõ:
- Tài sản riêng, tài sản chung của người chết.
- Nghĩa vụ tài chính như nợ, thuế chưa thanh toán.
Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, di sản được dùng để thanh toán nghĩa vụ trước khi chia cho người thừa kế.
2. Thủ tục thực hiện phân chia
Quy trình cơ bản gồm:
- Lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản.
- Công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
- Thực hiện sang tên tài sản (nếu có).
Việc thực hiện đúng thủ tục giúp hạn chế tranh chấp và đảm bảo tính pháp lý.
>>> Xem thêm: Ủy quyền trong mua bán nhà đất cần lưu ý những gì?
IV. Ví dụ thực tế về phân chia tài sản
Ông A qua đời, để lại tài sản là một căn nhà trị giá 3 tỷ đồng và không có di chúc. Gia đình gồm vợ và hai người con.
Theo quy định, đây là trường hợp thừa kế theo pháp luật. Tài sản sẽ được chia đều cho 3 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Mỗi người sẽ nhận phần giá trị tương đương 1 tỷ đồng.

V. Phân chia tài sản trong trường hợp có tranh chấp
1. Nguyên nhân tranh chấp
Tranh chấp thường phát sinh do:
- Di chúc không rõ ràng hoặc không hợp pháp.
- Không thống nhất về giá trị tài sản.
- Có người không đồng ý với cách chia.
2. Cách giải quyết tranh chấp
Theo quy định pháp luật, các bên có thể:
- Thương lượng, hòa giải.
- Yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.
Tòa án sẽ căn cứ vào chứng cứ, quy định pháp luật để đưa ra quyết định phù hợp.
>>> Xem thêm: Những tiêu chí quan trọng để đánh giá một đơn vị dịch thuật uy tín.
>>> Xem thêm: Thủ tục làm sổ đỏ cho đất chưa có giấy tờ chi tiết.
>>> Xem thêm: Công chứng gần đây nhất – Cách tìm địa điểm gần bạn, xử lý hồ sơ trong ngày.
Kết luận
Phân chia tài sản là vấn đề pháp lý phức tạp nhưng có thể được giải quyết hiệu quả nếu nắm rõ quy định về di chúc và thừa kế theo pháp luật. Việc lập di chúc hợp pháp, xác định đúng hàng thừa kế và thực hiện đầy đủ thủ tục sẽ giúp hạn chế rủi ro tranh chấp. Người dân nên chủ động tìm hiểu quy định để đảm bảo quyền lợi của mình và gia đình trong mọi trường hợp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
